სამუშაო დრო შრომის კოდექსით: 40 საათი, შესვენება და ზეგანაკვეთური სამუშაო

თვის ბოლოს, ტაბელის შევსებისას, HR-ს ერთი და იგივე კითხვები უჩნდება: რამდენი საათი ითვლება ნორმად, საიდან იწყება ზეგანაკვეთური სამუშაო და რამდენი უნდა დაისვენოს თანამშრომელმა ორ ცვლას შორის.

მოკლე პასუხი: ნორმირებული სამუშაო დრო კვირაში 40 საათს არ უნდა აღემატებოდეს (უწყვეტი რეჟიმის საწარმოში - 48 საათს). სამუშაო დღეებს ან ცვლებს შორის თანამშრომელი უწყვეტად სულ მცირე 12 საათს ისვენებს, ყოველ 7 დღეში კი - სულ მცირე 24 საათს. ნორმაზე მეტი სამუშაო ზეგანაკვეთურია: მასზე მხარეები თანხმდებიან და ის საათობრივი განაკვეთის გაზრდილი ოდენობით ანაზღაურდება. ნამუშევარ დროს დამსაქმებელი ყოველ სამუშაო დღეს აღრიცხავს.

ქვემოთ - დეტალურად, მუხლების მითითებით, შრომის კოდექსის მოქმედი რედაქციით (კონსოლიდირებული ვერსია 16.09.2026).

1. რამდენი საათია ნორმა

• ნორმირებული სამუშაო დრო ის დროა, როცა თანამშრომელი დამსაქმებლის განკარგულებაშია და თავის მოვალეობებს ასრულებს. შესვენება და დასვენების დრო სამუშაო დროში არ ითვლება (მუხ. 24.1).
• ნორმირებული სამუშაო დრო კვირაში 40 საათს არ უნდა აღემატებოდეს (მუხ. 24.2).
• საწარმოში, სადაც სამუშაო პროცესი 8 საათზე მეტხანს უწყვეტად მიმდინარეობს, ზღვარი კვირაში 48 საათია. ასეთი დარგების ჩამონათვალს საქართველოს მთავრობა ადგენს (მუხ. 24.3).
• 16-დან 18 წლამდე თანამშრომლისთვის ზღვარი კვირაში 36 საათი და დღეში 6 საათია, 14-დან 16 წლამდე თანამშრომლისთვის კი - კვირაში 24 საათი და დღეში 4 საათი (მუხ. 24.8-24.9).

მაგალითი: ოფისი ხუთდღიანი კვირით მუშაობს, 09:00-დან 18:00-მდე, ერთსაათიანი შესვენებით. დღეში 8 სამუშაო საათი გამოდის, კვირაში - 40, ანუ ზუსტად ნორმა. თუ თანამშრომელი კვირაში ორჯერ 2 საათით მეტხანს დარჩება, ეს 4 საათი ნორმას აღემატება და ზეგანაკვეთურ სამუშაოდ ითვლება - მასზე მხარეები წინასწარ უნდა შეთანხმდნენ (მუხ. 27.1).

2. შესვენება და დასვენება

• თუ სამუშაო დღე 6 საათს აღემატება, თანამშრომელს შესვენების უფლება აქვს. შესვენების ხანგრძლივობაზე მხარეები თანხმდებიან, თუმცა 6-საათიან და უფრო გრძელ სამუშაო დღეზე ის სულ მცირე 60 წუთი უნდა იყოს (მუხ. 24.5).
• სამუშაო დღეებს ან ცვლებს შორის თანამშრომელი უწყვეტად სულ მცირე 12 საათს ისვენებს (მუხ. 24.4).
• ამის გარდა, ყოველ 7 დღეში დამსაქმებელი თანამშრომელს სულ მცირე 24-საათიან უწყვეტ დასვენებას აძლევს. შეთანხმებით თანამშრომელს შეუძლია, 14 დღის განმავლობაში ორი 24-საათიანი დასვენება ზედიზედ გამოიყენოს (მუხ. 24.7).

3. ცვლაში მუშაობა

• ცვლაში მუშაობის ხელშეკრულება იდება, როცა სამუშაო პროცესი 24 საათის განმავლობაში უწყვეტად მიმდინარეობს. 12-საათიანი დასვენების წესი აქაც მოქმედებს (მუხ. 25.1).
• ზედიზედ ორ ცვლაში მუშაობა აკრძალულია (მუხ. 25.3).
• ცვლების განრიგს დამსაქმებელი ამტკიცებს. განრიგის ცვლილების შესახებ თანამშრომელს სულ მცირე 10 დღით ადრე უნდა ეცნობოს, თუ უკიდურესი საწარმოო აუცილებლობა ამას შეუძლებელს არ ხდის (მუხ. 25.4).
• როცა სამუშაოს პირობების გამო დღიური ან კვირის ნორმის დაცვა შეუძლებელია, დასაშვებია სამუშაო დროის შეჯამებული აღრიცხვის შემოღება (მუხ. 26).

4. ზეგანაკვეთური სამუშაო

• ზეგანაკვეთური სამუშაო ნორმირებულ დროზე მეტი სამუშაოა, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან (მუხ. 27.1).
• ის ანაზღაურდება საათობრივი განაკვეთის გაზრდილი ოდენობით. რამდენით - ამაზე მხარეები თანხმდებიან. ანაზღაურება იმ ყოველთვიურ ხელფასთან ერთად გაიცემა, რომელიც ზეგანაკვეთური სამუშაოს შემდეგ ირიცხება (მუხ. 27.2).
• ფულის ნაცვლად მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ პროპორციულ დამატებით დასვენებაზე. ასეთი დასვენება თანამშრომელს ზეგანაკვეთური სამუშაოს შესრულებიდან არაუგვიანეს 4 კვირისა ეძლევა, თუ სხვა ვადა არ შეთანხმებულა (მუხ. 27.3).
• ზეგანაკვეთური სამუშაოს შესახებ დამსაქმებელი თანამშრომელს 1 კვირით ადრე წერილობით ატყობინებს, გარდა შემთხვევისა, როცა ობიექტური საჭიროების გამო ეს შეუძლებელია (მუხ. 27.4).
• არასრულწლოვანი ზეგანაკვეთურად დღეში ჯამში 2 საათზე და კვირაში 4 საათზე მეტს ვერ იმუშავებს (მუხ. 27.1).
• კანონით დადგენილ უქმე დღეს მუშაობაც ზეგანაკვეთურ სამუშაოდ ითვლება (მუხ. 30.4).

5. ღამის სამუშაო

• ღამის დრო 22:00-დან 06:00-მდეა (მუხ. 28.1).
• ღამის სამუშაოზე არასრულწლოვანის, ორსული, ახალნამშობიარები ან მეძუძური ქალის დასაქმება აკრძალულია. შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირი და ის, ვისაც 3 წლამდე ბავშვი ჰყავს, ღამის სამუშაოზე მხოლოდ თავისი თანხმობით დასაქმდება (მუხ. 28.3).
• მძიმე, მავნე ან საშიშპირობებიან სამუშაოზე ღამით მომუშავე თანამშრომლის სამუშაო დრო 24 საათში 8 საათს არ უნდა აღემატებოდეს. ეს წესი ცვლაში მუშაობაზე არ ვრცელდება (მუხ. 28.4).
• ღამით მომუშავე თანამშრომლის მოთხოვნით დამსაქმებელი საკუთარი ხარჯით უზრუნველყოფს მის სამედიცინო შემოწმებას - დასაქმებამდე და შემდეგ პერიოდულად (მუხ. 28.5).

6. სამუშაო დროის აღრიცხვა - ტაბელი

• დამსაქმებელი ნამუშევარ დროს ყოველ სამუშაო დღეს წერილობით ან ელექტრონულად აღრიცხავს (მუხ. 24.11).
• აღრიცხვის ყოველთვიურ დოკუმენტს დამსაქმებელი თანამშრომელს აცნობს, გარდა შემთხვევისა, როცა სამუშაოს ორგანიზების სპეციფიკის გამო ეს შეუძლებელია (მუხ. 24.11).
• ეს დოკუმენტი 1 წლის განმავლობაში უნდა ინახებოდეს (მუხ. 24.11).

💡 ზეგანაკვეთური საათები ტაბელში ცალკე აღრიცხეთ. ასე თვის ბოლოს ზუსტად დაითვლით, რამდენი უნდა ანაზღაურდეს ან რამდენი დამატებითი დასვენება ეკუთვნის თანამშრომელს.

ჩექლისტი HR-ისთვის

• ✅ კვირის ნორმა 40 საათს არ აღემატება (48-ს - თუ საწარმოს დარგი მთავრობის ჩამონათვალშია)
• ✅ 6-საათიან და უფრო გრძელ სამუშაო დღეზე შესვენება სულ მცირე 60 წუთია
• ✅ ცვლებს შორის დასვენება სულ მცირე 12 საათია, ყოველ 7 დღეში კი - სულ მცირე 24 საათი ზედიზედ
• ✅ ზედიზედ ორი ცვლა არავისთვის არ არის დაგეგმილი
• ✅ ცვლების განრიგის ცვლილება თანამშრომლებს 10 დღით ადრე ეცნობათ
• ✅ ზეგანაკვეთურ სამუშაოზე შეთანხმება არსებობს და შეტყობინება 1 კვირით ადრე, წერილობით გაიგზავნა
• ✅ ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურება მომდევნო ხელფასთან ერთად ირიცხება, ან დამატებითი დასვენება 4 კვირაში ეძლევა
• ✅ ნამუშევარი დრო ყოველდღე აღირიცხება, ტაბელი თანამშრომელს ეცნობება და 1 წელი ინახება

წყარო

საქართველოს შრომის კოდექსი - კონსოლიდირებული ვერსია 16.09.2026, მუხ. 24-28, 30.4. გადამოწმდა 26.10.2026.

💬 თქვენს კომპანიაში ზეგანაკვეთურ საათებს ფულით ანაზღაურებთ თუ დამატებითი დასვენებით?